Issue: 101, 3/27/22

Year: 2022

Research Article

Book Review

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi, 28 Ekim 1987’de 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu uyarınca bir araştırma ve uygulama merkezi olarak çalışmaya başlayan Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Merkezi’nin yayın organı olarak 1994 yılı Haziran ayında “Birlik-Dirlik” adıyla yayım hayatına başlamış, 1997 yılına kadar yılda bir kez olmak üzere toplam 4 sayı yayımlanmıştır. 1998 yılından itibaren “Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi” adıyla yılda 4 kez yayımlanmaya devam etmiş ve 2006 yılında da bugünkü ismini adını almıştır.

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi, Türk kültürü, Türk kültürü açısından Alevilik-Bektaşilik, Alevilik ve Bektaşilik geleneğinin tarihi ve kültürel değerleri temelinde kaleme alınmış bilimsel ve akademik çalışmalara zemin hazırlamayı ve bunları ilgililere ulaştırmayı amaç edinmiştir. 

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi, alanında bir boşluğu dolduran, ele aldığı konuya dair yeni ve dikkate değer görüşler ortaya koyan, özgün bilimsel çalışmalara yer veren uluslararası hakemli bir dergidir.

Dergimize gönderilecek çalışmaların, daha önce başka bir yerde yayımlanmamış olması ya da yayın için değerlendirme aşamasında bulunmaması gerekir. Bilimsel bir toplantıda sunulmuş çalışmalarda, bu bilimsel toplantının adı, yeri ve tarihi belirtilmelidir. Bir araştırma kurumu ya da fonu tarafından desteklenen çalışmalarda, desteği sağlayan kuruluşun adı ve proje numarası verilmelidir.

Not: Dergimizde çeviri metinler yayımlanmamaktadır.

Dergiye gönderilen çalışmaların incelenmeye alınması için aşağıdaki şartların yerine getirilmiş olması gerekmektedir:

1. Dergiye gönderilen metinler, Microsoft Word programında, Times New Roman karakterinde, 12 punto ve bir buçuk satır aralığıyla yazılmış olmalıdır.

2. Başlık, büyük harflerle ve koyu olarak yazılmalı ve 12 kelimeyi geçmemelidir. Metin içindeki Giriş bölümü sonrası tüm başlıklar (Özet, Giriş ve Sonuç hariç) numaralandırılmalı, varsa başlık(lar) koyu ve yalnızca ilk harfleri büyük olacak biçimde yazılmalıdır.

3. Çalışmalarda Türk Dil Kurumunun Yazım (imlâ) Kılavuzu esas alınmalı, yabancı sözcükler yerine olabildiğince Türkçe sözcükler kullanılmalıdır.

4. Yazar adı/adları makalede değil, makaleden ayrı sayfaya iliştirilmelidir veya Editör ekibinin düzelti için gönderim sürecinde ilgili bölüm şablonunda yer almalıdır. Bu kısımda yazar adı/adları dışında metnin başlığı ve yazarın iletişim bilgileri (yazışma adresi, e-posta, telefon) yer almalıdır.

5. Ana metnin öncesinde, 250-500 kelime arasında, Türkçe ve İngilizce olarak
yazılmış bir “Öz” yer almalıdır. Özde araştırmanın kapsamı ve amacı belirtilmeli,
kullanılan yöntem tanımlanmalı ve ulaşılan sonuçlar kısaca ifade edilmelidir. Özün
hemen altında en az dört en fazla sekiz anahtar kelime yer almalı ve bu anahtar
kelimelerin baş harfleri büyük olmalıdır ve sonuncu anahtar kelimenin sonuna
nokta(.) konulmalıdır. Öz ve anahtar kelimeler 10 punto ile yazılmalıdır. Makalelerin
İngilizce özetinde kullanılan Alevilik kavramlarının İngilizce karşılıklarında Encyclopedia of
Islam kaynakları baz alınmalıdır.

6. Yabancı sözcüklerin yazılışında ise yalnızca eğik harfler (italik) kullanılmalıdır. Türkçesi kullanılan bir sözcüğe açıklık getirmek için yabancı dildeki karşılığı da verilmek isteniyorsa bu karşılık parantez içinde, eğik harflerle yazılmalıdır. Metinde gönderme yapılan kaynak yabancı dilde ise yapıtın adından sonra mutlaka Türkçesi, parantez içinde, eğik harfler ve tırnaklar kullanılmadan verilmelidir.

7. Tübitak ve YÖK işbirliği ile alınan bir karara göre yazar adından yapılan yayın/atıf taramalarında isim benzerlikleri, soyadı değişikliği, Türkçe harf içeren isimler, farklı yazımlar, kurum değişiklikleri gibi durumlar sorun oluşturabilmektedir. Bu nedenle araştırmacıların tanımlayıcı kimlik/numara (ID) edinmeleri önem taşımaktadır. Bu nedenle dergimize gönderilen yazılar için yazar bilgilerinde ORCID ID’nizi bildirmeniz gerekmektedir. ORCID, Open Researcher ve Contributor ID’nin kısaltmasıdır. ORCID, Uluslararası Standart Ad Tanımlayıcı (ISNI) olarak da bilinen ISO Standardı (ISO 27729) ile uyumlu 16 haneli bir numaralı bir URI’dir. http://orcid.org adresinden bireysel ORCID için ücretsiz kayıt oluşturabilirsiniz.

1. Yayının Adı ve Başlıklandırma

Başlıkta çift tırnak (“...”) veya eğik çizgi işareti (/) kullanılmamalıdır. Çift tırnak (“...”) kullanılması durumunda, bu çalışmaya başka bir çalışmada atıf yapıldığında aynı başlıkta çift tırnağın iki kez yazılması durumu ortaya çıkmaktadır ki bu da uygun değildir. Gerekmesi durumunda tek tırnak (‘ ...’) tercih edilebilir. İki nokta (:) ise gerekli görülmesi hâlinde alt başlıktan önce kullanılabilir. Ayrıca Türkçe başlık ve İngilizce başlık, anlam açısından tam uyumlu olmalıdır.

Ana ve alt başlıklar ondalık sistem düzeninde, rakam ve sonrasında nokta kullanılarak oluşturulmalıdır. Başlık numarası ile başlığın ilk harfi arasında bir boşluk bırakılmalıdır.

Örnek Başlık: Osmanlı Alimlerinin Ebu Hanife’nin Akait Risalelerini Konu Edinen Eserleri

Numaralandırmada Hatalı Kullanım: 1.1.Sosyoloji - Doğru Kullanım: 1.1. Sosyoloji

Not: Giriş ve Sonuç başlığı numaralandırılmaz ve sonraki başlıklar numaralandırılır.

Örnek:

Osmanlı Âlimlerinin Ebû Hanîfe’nin Akāid Risâlelerini Konu Edinen Eserleri Giriş
1. Ebû Hanîfe ve Akāid Risâleleri
2. Ebû Hanîfe’nin Beş Eseri Üzerine Yapılan Çalışmalar

2.1. Fıkhü’l-ekber’in Tercüme ve Şerhleri

....
2.5. Vasıyye’nin Tercüme ve Şerhleri

2.5.1. Tercümeleri

2.5.2. Şerhleri Sonuç Kaynaklar

2. Yazar ve Kurum Bilgisinin Yazımı

Yazarın adı ve soyadı sadece ilk harfleri büyük olacak şekilde kalın olarak yazılmalı, eğik yazım ise kullanılmamalıdır. Yazarın görev yaptığı kurum üniversite ise üniversite adı, fakültesi ve anabilim dalı yazılmalı, kurumun bulunduğu şehir ve ülke de belirtilmelidir. Yazar tarafından aktif olarak kullanılan e-posta adresi de yazılmalıdır. Yazar bilgileri, çalışmanın etki değerinin “yazar, üniversite, anabilim dalı, şehir ve ülke” kategorilerinde tespit ve takibindekullanılmaktadır. Ayrıca yazarın Uluslararası Eşsiz Araştırmacı Numarası (ORCID), kişi bilgi alanına eklenmelidir. ORCID numarası, ORCID web sayfasından ücretsiz olarak alınabilmektedir.

Örnek:

Prof. Dr., Dokuz Eylül Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı, İzmir, Türkiye / e-posta: ahmet.baglioglu@deu.edu.tr / ORCID ID: 0000-0001-5852-6951

3. Öz ve Özet Yazımı

Makale ve bildiri gibi akademik yayınların başında, incelenen konuyu kısa ve anlaşılabilir biçimde özetleyen en az 250, en fazla 500 kelimeden oluşan Türkçe Öz ile İngilizce Abstract bulunmalıdır. Öz/Abstract kısmında; araştırmanın konu, kapsam, önem, amaç ve yöntem gibi temel metodolojik çerçevesi belirtilmeli; ulaşılan sonuç ve yararlanılan kaynaklara ise değinilmemelidir [*Metinde sadece öz yer alacak uzun özet yayımlanmayacak ise temel sonuçlar da eklenmelidir]. Öz/Abstract, tek paragraf hâlinde yazılmalıdır. Öz metninde yer alan özel isim (din, mezhep, şahıs, sûre vb.), kitap adı ve kavramların yazımında TDK Sözlük’ün kullanımına uyulmalıdır. İngilizce (abstract) metninde yer alan özel isimler, kitap adları ve kavramların yazımında ise Encyclopaedia of Islam’ın 3. edisyonu dikkate alınmalı ve Çeviri Yazı/Transkripsiyon Alfabesi kullanılmalıdır.

4. Anahtar Kelimelerin Seçimi

Öz ve Abstract kısımlarından hemen sonra en az beş, en çok sekiz kavramdan oluşan “Anahtar Kelimeler/Keywords” yer almalıdır. Anahtar kelimeler, yayının elektronik ortamda taranmasına ve dizinlenmesine yardımcı olur. Ayrıca yayının araştırmacılar tarafından kolaylıkla bulunmasında büyük öneme sahiptir. Bu sebeple aşağıda sıralanan hususlara uyulmalıdır:

a) İlgili makaleyi doğru olarak yansıtan kavramlar seçilmelidir.

b) Genelden özele doğru sıralanmalıdır.

c) İlk kavram mutlaka ilgili bilim dalı adı olmalıdır (Siyasi Tarih, Sosyoloji, Psikoloji, Tefsir, Hadis, Kelâm,vb.).

d) İkinci kavram araştırmayı yansıtan konu, ülke, şehir, şahıs ismi veya eser adı olarak belirlenmelidir (Savaş, Göç, Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, Kader, Mu‘tezile, Mâtürîdî, Kitabü’t-Tevhîd vb.).

e) Daha sonra makale içeriğini tam olarak yansıtan kavramlar eklenmelidir (Millî Mücadele, Sakarya Meydan Savaşı, İnsan Fiilleri, Kesb, İstitâat).

f) Çalışma şahıs veya eser odaklı ise ilgili eser ve müellif adı anahtar kelime olarak mutlaka yazılmalıdır.

g) Tek başına kullanıldığında sözcük anlamı dışında kavramsal mânaya sahip olmayan sözcükler, kavram olarak tercih edilmemelidir.

h) Anahtar kelimeler özel isim olsun veya olmasın mutlaka büyük harfle başlanarak yazılmalıdır.

Örnek: İSNAD Atıf Sistemi esas alınarak belirlenmiş anahtar kelimeler
Anahtar Kelimeler: Siyasi Tarih, Türkiye, Millî Mücadele, Mustafa Kemal Atatürk, Sakarya Meydan Savaşı.
Anahtar Kelimeler: Kelâm, Kader, Mâtürîdîlik, Mâtürîdî, Kesb, İstitaat.

Anahtar Kelimeler: Dinler Tarihi, Tikkun Olam, Dünyayı Tamir Etmek, Yahudilik, Amerikan Yahudiliği.

Anahtar Kelimeler: Din Psikolojisi, Maneviyat, Manevi Sağlık, Hayata Yönelim, Envanter.

Anahtar Kelimeler: Din Felsefesi, Tanrı, Dinî Tecrübe Delili, Duyu Tecrübesi, Saf Bilinç.

5. Eser Adlarının Yazımı

Türkçe olarak yayımlanan/hazırlanan kitap, dergi, ansiklopedi, tez ve gazete gibi çalışmaların isimlerini oluşturan sözcükler, büyük harfle başlanarak yazılır. Eser adları eğik (italik) olarak biçimlendirilir. Başlık, öz, anahtar kelimeler, metin, dipnot, kaynakça vb. yerlerde geçen eser adları da dahil.

İslâm’da Bilim ve Teknik, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi , Resmî Gazete

Makale ve kitap bölüm adları ile sözlük ve ansiklopedi maddeleri, çift tırnak (“”) içinde yazılır.

Çiftci, “Suça Teşebbüsten Vazgeçme”, 23.

Türkçe, Arapça ve Farsça dışındaki dillerde yayımlanan eser adları, eserlerin kapak veya jenerik sayfalarında küçük harf kullanılarak nasıl yazılmışsa bu yazım aynen korunur; tamamı büyük harf olacak şekilde yazılmaz.

Örnek: Geschichte des arabischen Schrifttums

6. Dipnot Vermek

Makalelerin cilt ve sayı numaralarının arasında boşluk yazılmaksızın eğik çizgi (/) kullanılmalıdır:

Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 20/2 (Aralık 2018), 45
Dipnotlar tez ve kitap gibi sayfa sayısı fazla çalışmalarda, her bölümde bir (1) sıra numarasından başlatılarak ayrı ayrı yapılandırılır.

7. Şiir Dizelerinin Yazımı

Şiir dizeleri her geçtiği yerde eğik yazılır.

Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak
O benimdir, o benim milletimindir ancak. Mehmet Akif Ersoy

Şiir dizeleri yan yana yazıldığında aralarına öncesi ve sonrasına birer boşluk bırakılarak eğik çizgi (/) konulur.

Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak / Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak / O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak / O benimdir, o benim milletimindir ancak.

Mehmet Akif Ersoy

8. Rakamların Yazımı

Saat, para tutarı, ölçü ve istatistiksel veriler rakam ile yazılır:

17.30’da | 1.500.000 lira | 150 kilometre | 15 metre kumaş | 1.250.000 kişi

Yüzde ve binde işaretleri yazılırken sayılarla işaret arasında boşluk bırakılmaz:

%25 | ‰50

Sayılar yazıyla yazılabilir:

bin yıldan beri | on dört gün | haftanın beşinci günü | üç ayda bir | yüz soru

Dört veya daha çok basamaklı sayıların kolay okunabilmesi amacıyla içinde geçen bin, milyon, milyar ve trilyon sözleri harfle yazılır:

1 milyar 500 milyon kişi | 3 bin 255 kalem | 8 trilyon 412 milyar vb.

Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır:

iki yüz | üç yüz altmış beş | bin iki yüz elli bir

Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla belirtilir:

ikişer | dokuzar | yüzer.

9. Tarih ve Yüzyılların Yazımı

Tarihler kısaltılmadan yazılır:

Hatalı Kullanım: 1810-11 | 1914-15 - Doğru Kullanım: 1810-1811 | 1914-1915

Yüzyıllar, rakam ile yazılmalı ve sonrasındaki “yüzyıl” sözcüğü küçük harfle başlamalıdır:

Hatalı Kullanım: 6/12. Yüzyıl | 19. Yüzyıl - Doğru Kullanım: 6./12. yüzyıl | 19. yüzyıl

10. Atıf ve Alıntı Yapmak

Atıf/Dolaylı Aktarma: Bir kaynaktaki düşünce, tartışma veya tespite atıf yapılıyorsa ve atıf yapılan görüş atıf yapan araştırmacının kendi kelimeleri ile satıra dökülüyorsa cümlenin sonuna dipnot işareti (1) konulmalıdır. Yapılan atıf, eserin belli bir sayfasına ya da sayfa aralığına ise sayfa numarası verilmelidir. Şayet çalışmanın tümüne bir atıf varsa yani okuyucunun çalışmanın tümünü incelemesini gerektirecek bir boyutta atıf yapılmışsa dipnotta “Bu konuda bk.”, “Bu görüş ile ilgili bk.”, “Bu tartışma hakkında bk.” veya sadece “bk.” ifadesinden sonra kaynak belirtilmelidir.

Alıntı/İktibas: Eğer müracaat edilen kaynaktan ilgili kısım aynen, noktası ve virgülüne dokunulmadan, olduğu gibi alınıyorsa alıntılanan kısım “çift tırnak içinde verilir” ve sonuna dipnot numarası1 verilerek kaynağı belirtilir. Doğrudan alıntılanan metin içerisinde var olan alıntılar ise ‘tek tırnak’ kullanılarak yazılır. Doğrudan alıntılanan kısım üç satırdan uzun ise (kırk kelimeden fazla ise) ayrı bir paragraf hâlinde gösterilir. Uzun alıntıların ana metinden ayırt edilmesi için normal metin boyutundan bir küçük yazı tipi boyutunda ve paragrafın tamamının soldan satır başı hizasında girintili olarak yazılması tercih edilmelidir. Doğrudan aktarılan metinde, anlamı değiştirmemek şartıyla, bazı kelime, cümle ve paragraflar çıkarılabilir. Çıkartılan kısımların yerine üç nokta (...) konulur.

Bir kaynaktan aynen alıntılanan kısmın “çift tırnak” içine alınmadan yazılması ve sadece sonunda kaynağın yazılması ile yetinilmesi doğru olmaz. Bu kurallara uyulmadığı takdirde yazar, yayın etiği ihlali (İntihal/Plagiarism) suçlamasına muhatap olabilir.

“İktibasın belli olacak şekilde yapılması lazımdır. İlim eserlerinde, iktibas hususunda kullanılan eserin ve eser sahibinin adından başka bu kısmın alındığı yer belirtilir”. “Bir eserden kaynak göstermeksizin iktibasta bulunan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılır”. “Bir eserle ilgili olarak yetersiz, yanlış veya aldatıcı mahiyette kaynak gösteren kişi, altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır”. “Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezasını gerektiren fiil, başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermektir”.

11. Tablo ve Şekil Oluşturmak

Tablo ve şekillerin başlıklandırılmasında “Tablo” veya “Şekil” ibaresi kullanılmalıdır. Grafik, çizelge, çizim, harita, fotoğraf ve resimler şekil olarak değerlendirilmektedir.

Başlıklandırmada ardışık sayılar kullanılmalı ve iki nokta konulduktan sonra açıklayıcı ifade yazılmalıdır. Kullanılan başlıklar, dipnot ile aynı yazı tipi boyutunda olmalı ve satır girintisi olmamalıdır. Tablo ve şekil başlıklarında her kelimenin ilk harfi büyük yazılmalıdır.

Örnek:

Tablo 1: Dindarlık-Affetme Eğilimi Arasındaki İlişkiler (Pearson Korelasyon Değerleri)

Şekillere, “Şekil” ibaresi ile başlayan ve ardışık numaralar ile numaralandırılmış başlıklar verilmelidir. Resim, Grafik, Çizim vb. ile başlanılmamalıdır. Şekillerde kenarlık da kullanılmamalıdır.

Şekil 1: Örnek Şekil Gösterimi
NOT: Tablo açıklaması tablonun üstünde, şekil açıklaması ise görselin altında yer alacak.

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi intihal konusunda sıfır tolerans politikası benimsemiştir. Değerlendirme süreci başlamadan önce yazar(lar); “iThenticate”, “Turnitin” gibi intihal programları tarafından taratılan makalenin intihal raporunu sisteme yüklemelidir. Çalışma dosyası ve intihal raporu sisteme yüklendikten sonra değerlendirme süreci başlatılacaktır. Makalelerin intihal rapor oranı yüzde 20'den fazla olmamalıdır. İntihal raporu yüzde 20'den fazla olan makaleler reddedilecektir ya da yazardan düzeltme istenecektir. Son olarak bir makalenin yayım sırasına alınabilmesi için “Telif Hakkı Devri Sözleşmesi” yazar(lar) tarafından imzalanarak dergi iletişim adresine gönderilmelidir.

Dergimiz Editörleri, hem yayımlanmış hem de yayımlanmamış yazılarla ilgili olarak intihal veya sahtecilik şüphesi olduğunda harekete geçer ve Yayın Etiği Komitesinin (COPE) kurallarına göre karar alır.

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, “açık erişim” (Open Access) politikasını benimsemiştir. Yazarlardan makale gönderim ücreti, makale işlem ücreti, makale yayımlama bedeli ve benzeri adlar altında hiçbir şekilde üret talep edilmemektedir. Dergimizdeki makalelerin açık erişim olarak yayınlaması için ödenmesi gereken yayın üretim işlem bedeli (APC), Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi tarafından karşılanmaktadır. Dergimiz Budapeşte Açık Erişim Girişimini (BOAI) desteklemektedir.

Bu dergide yayımlanan makaleler Creative Commons Attribution 4.0 ile lisanslanmıştır. Bu lisans, açık erişimli bir makalenin ticari olmayan bir şekilde tekrar kullanılmasına, yazar doğru atfedildiği sürece izin verir.

Bu dergide yayımlanan makaleler Creative Commons Attribution 4.0 ile lisanslanmıştır. Bu lisans, açık erişimli bir makalenin ticari olmayan bir şekilde tekrar kullanılmasına, yazar doğru atfedildiği sürece izin verir.